Sài đất – Top 10 Bài thuốc đến từ vị dược liệu “kỳ diệu”

Thông Tin Dược Liệu

Tên tiếng Việt: Sài đất

Tên khoa học: Wedelia calendulacea (L.) Less

Tên đồng nghĩa: Wedelia chinensis (Osbeck) Merr

Họ: Asteraceae (Cúc)

1. Đặc điểm dược liệu

Sài đất thuộc nhóm cây cỏ, thân thảo, sống dai, phần thân bò dưới mặt đất, thân bò tới đâu rễ sẽ mọc theo tới đó. Nếu gặp thổ nhưỡng tốt thì thân cây có thể cao hơn nửa mét.

Phần thân của cây sài đất có màu xanh, phía ngoài được phủ một lông trắng nhỏ cứng. Lá sài đất có hình bầu dục thon dài, nhọn dần về 2 đầu, mọc đối nhau. Cả 2 bên mặt lá đều có lông cứng nhỏ.

Phần lá dường như không có cuống. Chiều dài lá từ 15 – 50mm còn chiều rộng từ 8 – 25mm, phần mép lá có từ 1 – 3 răng cưa. Mỗi lá có 2 gân phụ mọc ở 2 bên của gân chính, gân chính xuất phát từ phía cuống, cả phần gân chính và gân phụ đều nổi ở mặt dưới của lá.

Hoa sài đất mọc thành cụm có hình đầu, hoa có màu vàng tươi. Còn quả là dạng quả bế, đầu thu hẹp lại, không có lông nhưng tận cùng mang 1 vòng có răng.

2. Nơi phân bố

Cây sài đất ưa vùng thổ nhưỡng ẩm mát. Ở Việt Nam cây mọc hoang tại hầu khắp các tỉnh miền Bắc. Do nhu cầu dùng làm thuốc tăng cao mà hiện nay cây bắt đầu được trồng khá nhiều ở các địa phương.

Cách trồng: Chọn những đoạn thân sài đất có rễ đem cắt thành từng khúc rồi vùi khoảng 2/3 xuống duối đất. Với những vùng thổ nhưỡng ẩm ướt, màu mỡ, cây phát triển rất nhanh, sau 15 ngày đã có thể mọc tốt.

3. Bộ phận dùng

Tất cả các bộ phận của cây sài đất đều được tận dụng để làm vị thuốc. Trong đó, lá và thân thường được sử dụng nhiều hơn phần rễ.

4. Thu hái và sơ chế

Có thể thu hái thảo dược này vào bất cứ thời điểm nào trong năm. Tuy nhiên tốt nhất vẫn là khi cây đang ra hoa vào khoảng tháng 4 – 5. Bởi lúc này dược tính được đánh giá tốt nhất.

Khi thu hái cần cắt sát gốc, đem về rửa sạch rồi có thể dùng tươi hay phơi khô để bảo quản dùng dần. Nếu chọn phơi khô thì trước khi đem phơi cần chần sơ qua nước sôi khoảng 5 phút.

Dược liệu đã được qua sơ chế khô cần cho vào túi kín hay hộp có nắp đậy. Bảo quản ở những nơi khô thoáng để tránh ẩm mốc, mối mọt.

Công dụng và Liều dùng

1. Các thành phần hóa học

Theo phân tích từ nhiều nghiên cứu, cây sài đất có chứa một số thành phần hoạt chất bao gồm:

• Cumarin
• Isoflavonoid
• Wedelolacton
• Caroten
• Tanin
• Saponin
• Tinh dầu
• Các muối vô cơ

2. Tính vị và quy kinh

Dược liệu sài đất có vị hơi chua và đắng nhẹ, tính mát, không độc. Được quy vào 2 kinh Can và Phế.

3. Tác dụng của dược liệu

– Theo y học cổ truyền

• Thanh nhiệt
• Giải độc gan
• Kháng viêm
• Tiêu nhọt
• Long đờm

– Theo dược lý hiện đại

• Giảm sốt
• Giảm đau
• Kháng viêm

4. Cách dùng và liều dùng

Dược liệu sài đất thường được dùng theo đường uống, có thể sử dụng ở dạng thuốc sắc hay cao lỏng đều mang đến công dụng tốt. Liều thông dụng là khoảng từ 20 – 40g/ngày.

Các bài thuốc tiêu biểu từ Dược Liệu

1. Bài thuốc hạ sốt từ sài đất

• Chuẩn bị: Khoảng 20 – 50g sài đất ở dạng tươi.
• Thực hiện: Rửa sạch dược liệu với nước muối loãng. Cho vào cối gã nát rồi chắt lấy nước uống. Tận dụng phần bã để đắp vào lòng bàn chân có tác dụng giúp hạ thân nhiệt nhanh chóng.

2. Dùng cây sài đất chữa bệnh cảm cúm

• Chuẩn bị: 3g sài đất, 3g kinh giới, 3g tía tô, 3g cam thảo đất, 2g mạn kinh, 30g kim ngân hoa cùng 3 lát sinh khương.
• Thực hiện: Tất cả vị thuốc trên đem rửa sạch rồi cho vào ấm. Thêm 3 bát nước đun trên lửa nhỏ đến khi cạn còn 1 bát. Gạn lấy nước, bỏ bã chia đều làm 2 lần uống/ngày. Dùng 1 thang/ngày cho tới khi hết cảm cúm.

3. Trị rôm sảy và nổi mẩn ngứa cho trẻ nhỏ

• Chuẩn bị: 1 vài nắm cây sài đất tươi.
• Thực hiện: Nấu nước để tắm cho trẻ với tần suất 1 – 2 lần/ngày. Khi tắm cần tận dụng phần bã để chà nhẹ nhàng lên da của trẻ. Sau cùng dùng nước sạch tắm lại 1 lần nữa.

4. Bài thuốc điều trị khạc ra máu

• Chuẩn bị; 30g sài đất, 15g trắc bá diệp, 15g tử chu thảo cùng với 10g bách hợp.
• Thực hiện: Các vị thuốc này cho vào ấm sắc trên lửa nhỏ để lấy nước đặc. Dùng 1 thang/ngày, có thể chia đều làm nhiều lần uống.

5. Bài thuốc trị viêm cơ bằng sài đất

• Chuẩn bị: 50g sài đất, 20g bồ công anh, 20g kim ngân hoa cùng với 16g cam thảo đất.
• Thực hiện: Cho hết các vị thuốc vừa chuẩn bị vào ấm. Thêm nước vào rồi sắc lấy nước đặc. Uống 1 thang/ngày, chia làm nhiều lần.
• Lưu ý: Kết hợp với lấy cây sài đất tươi, rửa sạch, giã nát rồi đắp trực tiếp vào vị trí viêm để nâng cao tính công hiệu.

6. Dùng sài đất chữa nhiễm trùng phần mềm

• Chuẩn bị: Khoảng từ 20 – 30g sài đất ở dạng tươi.
• Thực hiện: Đem rửa sạch với nước muối loãng, để ráo. Sau đó cho vào cối giã nát và đắp trực tiếp lên vùng bị tổn thương.
• Lưu ý: Tuyệt đối không áp dụng trong trường hợp tổn thương có dấu hiệu mưng mủ.

7. Bài thuốc trị hôi miệng, nhiệt miệng, ăn nhiều nhưng nhanh đói, đau bụng

• Chuẩn bị: 16g sài đất, 16g thục địa, 16g thạch cao, 12g mạch môn cùng với 10g rễ cỏ xước.
• Thực hiện: Các vị thuốc trên cho hết vào trong ấm. Thêm 500ml nước sắc trên lửa nhỏ đến khi còn 200ml. Chia đều làm 2 lần uống, dùng 1 thang/ ngày.

8. Bài thuốc chữa bệnh sốt xuất huyết

• Chuẩn bị: 30g sài đất, 20g kim ngân hoa, 20g củ tóc tiên, 20g lá trắc lá, 20g củ sắn dây, 16g hoa hòe cùng với 16g cam thảo đất.
• Thực hiện: Hoa hòe đem sao cháy còn trắc bá thì sao đen rồi gộp với các vị còn lại cho hết vào ấm. Sắc uống 1 thang/ngày, có thể chia nước thuốc thu được thành nhiều lần uống.

9. Bài thuốc chữa bệnh nhiễm trùng bàng quang

• Chuẩn bị: 30g sài đất, 20g bồ công anh, 20g mã đề cùng với 16g cam thảo đất.
• Thực hiện: Các vị thuốc trên cho vào ấm. Thêm nửa lít nước sắc đến khi cạn còn khoảng 150ml. Gạn lấy nước, chia đều làm 3 lần uống/ ngày, dùng mỗi ngày 1 thang.

10. Bài thuốc trị mụn nhọt

• Chuẩn bị: 30g sài đất, 12g bồ công anh, 12g thổ phục linh, 10g kim ngân hoa cùng với 10g ké đầu ngựa.
• Thực hiện: Các vị thuốc trên cho hết vào ấm, thêm nước rồi sắc lấy nước đặc. Có thể gạn nước và chia làm nhiều lần uống, dùng 1 thang/ ngày.
• Lưu ý: Có thể kết hợp nấu nước lá sài đất tươi để tắm giúp tổn thương nhanh lành hơn.

11. Dùng cây sài đất chữa mụn lở, bệnh chàm

• Chuẩn bị: 30g sài đất, 15g kim ngân hoa, 12g ké đầu ngựa, 16g cam thảo đất cùng với 10g khúc khắc.
• Thực hiện: Cho hết các vị thuốc vào ấm, sắc lấy nước đặc. Uống 1 thang/ ngày.
• Lưu ý: Kết hợp giã sài đất tươi để đắp trực tiếp lên vùng da cần điều trị.

Lưu Ý khi sử dụng Dược Liệu để trị bệnh

Dược liệu sài đất mặc dù tương đối lành tính và an toàn nhưng nếu không cẩn trọng khi dùng thì vẫn tiềm ẩn các rủi ro ngoại ý. Cần chú ý đến các vấn đề sau khi dùng dược liệu này:

• Các bài thuốc từ sài đất chỉ có tác dụng hỗ trợ kiểm soát bệnh, không thể tác động toàn diện đến diến tiến của bệnh.
• Dược liệu này rất dễ nhầm lẫn với cây lỗ cúc địa, cần hết sức chú ý để không hái nhầm thuốc.
• Một số thành phần trong sài đất có thể gây kích ứng ở những người có cơ địa và làn da nhạy cảm. Ngưng dùng dược liệu ngày nếu phát sinh các dấu hiệu bất thường.
• Trường hợp đang dùng thuốc Tây thì cần tham khảo kỹ ý kiến bác sĩ trước khi kết hợp sử dụng sài đất,
• Hiệu quả mà dược liệu mang lại còn phụ thuộc nhiều vào cơ địa của mỗi người. Bạn có thể áp dụng nhưng đừng nên quá kỳ vọng vào các mẹo chữa bệnh từ cây sài đất.

Lời kết

Hy vọng với những thông tin trên, MedPlus sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về Dược Liệu cũng như một số bài thuốc hay về vị thuốc này nhé !

Lưu ý

1. Thông tin dược liệu mang tính chất tham khảo
2. Người bệnh không tự ý áp dụng
3. Người bệnh nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng

Nguồn: tracuuduoclieu.vn

Sách Cây thuốc và động vật làm thuốc ở Việt Nam