Tổng hợp các biến chứng thai kỳ trong giai đoạn mang thai

Biến chứng thai kỳ là gì?

Biến chứng thai kỳ là các vấn đề về sức khỏe xảy ra trong giai đoạn mang thai. Là một trong những nguyên nhân gây ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ và bé. Vì vậy, mẹ nên chú ý đến các dấu hiệu khác thường để đến bệnh viện xem xét và được bác sĩ chữa trị kịp thời.

Bất kỳ thời điểm nào trong giai đoạn mang thai đều có thể xảy ra các biến chứng này. Được chia làm ba giai đoạn: giai đoạn sớm, giai đoạn giữa, giai đoạn muộn.

Biến chứng thai kỳ giai đoạn sớm

Mang thai ngoài tử cung

Thai ngoài tử cung là tình trạng thai không làm ổ trong buồng trứng mà lại nằm ở bên ngoài (ống dẫn trứng). Điều này rất nguy hiểm, thường hay xảy ra trong vài tuần đầu của thai kì. Việc có thể giữ được thai nhi là rất khó.

Trong trường hợp này phải được phát hiện sớm để tránh tình trạng vỡ ống dẫn trứng gây xuất huyết nội ảnh hưởng đến tín mạng. Hầu hết, khi phát hiện được đều phải chấm dứt tình trạng mang thai chứ chưa thể đưa thai và tử cung được.

Sẩy thai

Sẩy thai là tình trạng mất thai trước tuần 20 của thai kỳ. 80% được xảy ra trước khi thai phát triển vào tuần thứ 12. Nguyên nhân sẩy thai là do nhiễm sắc thể trong quá trình phát triển phôi thai làm cho phôi thai không tương thích với cuộc sống. Âm đạo rỉ máu hoặc chảy máu thường là dấu hiệu đầu tiên của sảy thai, vì vậy nếu nhận thấy những hiện tượng này mẹ hãy gọi bác sĩ ngay lập tức.

Ốm nghén

Ốm nghén là triệu chứng thường gặp và điển hình trong giai đoạn mới mang thai. Biểu hiện rõ nhất là buồn nôn và nôn. Tình trạng này cũng thường gặp ở phụ nữ thừa cân hoặc béo phì. Hoặc các mẹ mang thai lần đầu, những phụ nữ mang đa thai. Khi gặp tình trạng này, có thể điều trị bằng thuốc uống nhưng nếu nôn ói quá nhiều có thể dẫn đến mất nước, phải nhập viện và truyền dịch.

Mẹ nên chia nhỏ khẩu phần ăn và tránh các món ăn có mùi vị mạnh, nước hoa mùi nồng nếu gặp tình trạng ốm nghén.

Các biến chứng giữa thai kỳ

Hở eo cổ tử cung

Tình trạng này xảy ra khi cổ tử cung không thể đóng kín. Thay vì cổ tử cung phải đóng và được bít kín lại bằng một nút nhầy khá đặc thì cổ tử cung lại ngắn và dãn. Tình huống này có thể dẫn đến sẩy thai hoặc vỡ màng ối sớm. Một trong các cách xử trí là khâu lại cổ tử cung trong thai kì. Một vài tuần trước ngày dự sinh phần chỉ khâu sẽ được gỡ bỏ.

Thiếu máu

Thiếu máu là do thiếu sắt trong chế độ ăn uống, bổ sung các chất chưa đủ. Đa số phụ nữ có thai thiếu máu khi hàm lượng Hemoglobin(Hb) trong máu thấp <11g/dl. Đây là tình trạng cơ thể không có đủ lượng sắt cần thiết để tạo Hemoglobin – một protein quan trọng của hồng cầu.

Thiếu máu thai kỳ không chỉ ảnh hưởng không tốt đến thai phụ, còn gây ra nhiều hậu quả xấu cho bé sau này. Chính vì vậy việc duy trì lượng sắt trong quá trình mang thai rất quan trọng. Mẹ nên bổ sung sắt và các chất cần thiết trong suốt quá trình mang bầu.

Bất tương đồng nhóm máu ABO

Tình trạng này xảy ra khi thai nhi mang nhóm máu A,B hoặc AB và mẹ máu O. Nguyên nhân là do hồng cầu của thai nhi khi đi vào vòng tuần hoàn của mẹ cơ thể mẹ sẽ xem như là vật thể lạ xâm nhập nên tự tạo ra kháng thể tấn công hồng cầu của thai nhi. Điều trị thích hợp bằng liệu pháp ánh sáng cho bé bị vàng da khi sinh hoặc truyền máu nếu nặng hơn.

Nhau tiền đạo

Nhau tiền đạo là tình trạng nhau thai bám ở phần dưới tử cung, che một phần hay che kín cổ tử cung. Biến chứng này thường gây ra chảy máu và làm cản trở lối ra của thai nhi, ảnh hưởng đến sức khỏe và sự phát triển của bé sau này. Vị trí thai nhi được kiểm tra trong giai đoạn thứ 2(giai đoạn giữa) của thai kỳ. Có thể phải sinh mổ tùy thuộc vào mức độ của nhau tiền đạo.

Chậm tăng trưởng trong tử cung

Đây là một trong những biến chứng phổ biến nhất của thai kỳ. Thai chậm tăng trưởng trong tử cung liên quan đến tình trạng bánh nhau thiếu dinh dưong cục chu sinh bất lợi. Biến chứng này là tình trạng mà sự tăng trưởng thai nhi bị hạn chế. Bé sinh ra sẽ nhỏ hơn bình thường, sức khỏe yếu hơn bình thường. Xảy ra ở giai đoạn giữa thai kỳ. Vì thế, mẹ nên khám thai định kỳ và đúng hạn để tránh các biến chứng làm ảnh hưởng đến cả mẹ và bé.

Sinh non

Sinh non được hiểu là bé chào đời trước tuần thứ 37. Mẹ có thể thấy xuất hiện các cơn co thắt thường xuyên làm cho cổ tử cung giãn nở và mở rộng trước 36 tuần thai. Đây là dấu hiệu mẹ có khả năng sinh non và nếu chào đời vào lúc này, em bé được xem là thiếu tháng. Sinh non và thiếu tháng là nguyên nhân của nhiều vấn đề nghiêm trọng về sức khỏe hoặc thậm chí có thể dẫn đến tử vong ở trẻ sơ sinh. Thường gặp ở các mẹ đã từng và có biến chứng thai kỳ, hút thuốc, đã từng sinh non trước đây.

Các biến chứng muộn trong thai kỳ

Huyết khối tĩnh mạch sâu

Là hiện tượng xuất hiện các dòng máu đông trong lòng tĩnh mạch sâu. Xảy ra ở tĩnh mạch chân, thỉnh thoảng xảy ra ở tĩnh mạch chậu trong thai kỳ. Huyết khối là các cục máu đông, thường gặp ở phụ nữ thừa cân, có tiền sử gia đình bị huyết khối hoặc ở phụ nữ mang thai ít vận động. Cục huyết khối này có thể di chuyển đến các mạch máu lớn ở tim và phổi gây tắc nghẽn. Biến chứng này có thể điều trị bằng thuốc kháng đông máu.

Tăng huyết áp

Có thể xảy ra trong suốt thai kì và là một trong các triệu chứng của tiền sản giật. Thường gặp hơn ở mẹ sinh con đầu lòng và mẹ có tiền sử gia đình tăng huyết áp. Huyết áp tăng khi mang thai có thể ảnh hưởng tới lưu lượng máu tới nhau thai và làm giảm lượng oxy cho em bé. Cho nên khi mang bầu luôn phải kiểm tra huyết áp trong quá trình mang thai.

Dấu hiện thường thấy nhất khi cơ thể bị tăng huyết áp là: nhức đầu, chóng mặt, mắt mờ, đôi khi khó thở và tức ngực. Nếu thấy cơ thể xuất hiện triệu chứng đau đầu dữ dội cùng những co giật toàn thân , mẹ nên lập tức đến bệnh viện vì đó là triệu chứng của bệnh tiền sản giật.

Rhesus

Khi mẹ mang nhóm máu Rh (-) có thai con lại mang nhóm máu Rh (+), cơ thể người mẹ sẽ sinh ra kháng thể tấn công hồng cầu thai nhi. Thường ít gặp ở lần mang thai đầu tiên nhưng có nguy cơ ở lần mang thai tiếp theo. Điều trị bằng cách tiêm Anti-D thường xuyên cho phụ nữ có Rh (-) sau khi sinh hoặc trong thai kì nếu cần thiết.

Đa ối (nhiều nước ối) – Thiểu ối (thiếu nước ối)

Nước ối có chức năng bảo vệ và hỗ trợ thai nhi phát triển. Hiện tượng túi ối chứa quá nhiều nước ối gọi là đa ối và chứa ít nước ối gọi là thiểu ối. Bụng to lên nhanh đột ngột, da bụng căng bóng là một dấu hiệu báo động có thể có bất thường. Nên làm siêu âm để ước lượng chính xác lượng nước ối, phát hiện những bất thường liên quan.

Đái tháo đường thai kỳ

Tình trạng đái tháo đường thai kỳ là tình trạng khá phổ biến và nghiêm trọng. Mẹ bầu cần phải làm xét nghiệm thử đường huyết từ tuần 24 đến 28 để tầm soát. Bên cạnh đó cần lên chế độ ăn uống cũng như tập thể dục hợp lý để có thể sinh con khỏe mạnh. Nếu đái tháo đường không kiểm soát có thể gây ra các hậu quả nghiêm trọng cho thai nhi.

Bong nhau thai

Là một trường hợp cấp cứu sản khoa khi nhau thai bong ra khỏi thành tử cung của mẹ làm cho thai nhi bị thiếu ô-xy, dinh dưỡng. Mẹ sẽ cảm thấy đau bụng dù là không thấy chảy máu âm đạo đặc biệt nếu có máu đông tạo thành giữa thành tử cung, nhau thai nơi bị bong ra.

Ngoài ra cũng có thể gặp trường hợp chảy máu âm đạo rất nhiều. Biến chứng này cần thiết phải mổ lấy thai cấp cứu.

Thai chết lưu

Dây chằng mu ở bà bầu có xu hướng dãn ra do ảnh hưởng bởi các nội tiết tố thai kì và chúng không thể giữ khung xương chậu khớp chặt với nhau.

Bà bầu có thể cảm thấy không thoải mái đau khi đi lại đứng lên và hoạt động thông thường. Sử dụng đai lưng hoặc vật lí trị liệu sẽ giúp giảm khó chịu. Bà bầu nên nghỉ ngơi và hạn chế vận động nặng.

Ứ mật trong thai kỳ

Hiện tượng ứ mật xảy ra vào cuối thai kỳ, gây ngứa dữ dội thường là bàn tay, bàn chân hoặc các bộ phận trên cơ thể. Đây là do các men tiêu hóa mật trên cơ thể mẹ được tích tụ và suy yếu dẫn đến ứ mật. Tình trạng này ảnh hưởng 1-2/2000 phụ nữ mang thai và xu hướng do di truyền.

Chứng ứ mật thai kỳ có thể làm mẹ khó chịu nhưng không gây nguy cơ lâu dài cho người mẹ. Tuy nhiên, có thể gây nguy hiểm cho thai nhi. Trong một số trường hợp uống thuốc, bôi kem để giảm ngứa không hiệu quả, bác sĩ sẽ khuyên mẹ sinh bé sớm.

Đau dây chằng mu

Dây chằng mu ở bà bầu có xu hướng dãn ra do ảnh hưởng bởi các nội tiết tố thai kì và chúng không thể giữ khung xương chậu khớp chặt với nhau. Bà bầu có thể cảm thấy không thoải mái đau khi đi lại đứng lên và hoạt động thông thường. Sử dụng đai lưng hoặc vật lí trị liệu sẽ giúp giảm khó chịu. Bà bầu nên nghỉ ngơi và hạn chế vận động nặng.

Các biến chứng thai kỳ khi sinh con

Suy thai

Là một quá trình bệnh lý do tình trạng thiếu ô-xy của thai nhi khi còn nằm trong buồng tử cung. Suy thai cấp thường xảy ra đột ngột trong quá trình chuyển dạ. Sẽ đe doạ tính mạng của trẻ, ảnh hưởng đến sự phát triển tinh thần, thể chất của trẻ sau này nếu không được phát hiện, xử trí kịp thời.

Suy thai cấp chiếm tỷ lệ dưới 20% các ca sinh nở. Suy thai mãn xảy ra từ từ trong quá trình mang thai. Các triệu chứng thường không rầm rộ. Tuy nhiên có thể nhanh chóng chuyển thành suy thai cấp khi chuyển dạ..

Băng huyết

Băng huyết là tình trạng ra máu quá nhiều trong khi chuyển dạ hoặc sau khi sinh. Biến chứng này chiếm 25% tỉ lệ tử vong cao đối với sản phụ. Một trong những dấu hiệu phổ biến là: ra máu nhiều trong 24 giờ đầu sau sinh, sốt, choáng váng, tay chân lạnh,… Nếu mẹ gặp những dấu hiệu bất thường sau sinh, báo ngay với báo sĩ để tránh tình trạng xấu xảy ra.

Vỡ tử cung

Vỡ tử cung là một tai biến hết sức nguy hiểm. Có nguy cơ tử vong cả mẹ và con khá cao nếu không được phát hiện, xử lý kịp thời.

Phòng tránh: phụ nữ từng sinh mổ đều được khuyên sau khoảng 3 năm mới nên có thai lần nữa. Tại vết mổ này, sự do dãn của da đã trở nên kém đi, da mỏng hơn bình thường, do đó có thể bị nứt khi thai to lên hoặc khi tử cung co bóp.

Vỡ ối sớm

Vỡ ối sớm là tình trạng vỡ túi ối trước tuần 37 của thai kỳ. Một khi túi ối đã vỡ ra, mẹ bầu có nguy cơ sinh non và nhiễm trùng cao hơn. Túi ối vỡ càng sớm, sẽ làm tăng mức độ thai nhi gặp nguy hiểm hơn.

Ối vỡ sớm còn gây cho trẻ sơ sinh bị viêm phổi, kéo dài thời gian sinh, làm nên hiện tượng nhiễm khuẩn tử cung của thai phụ. Thai nhi quá lâu không sinh ra được cũng có thể phát sinh nguy hiểm bất cứ lúc nào.

Các trường hợp cần thăm khám bác sĩ gấp

Có dấu hiệu chảy máu âm đạo bất kỳ trong lúc nào mang thai.
Không cảm nhận được những cử động của bé như những tuần trước đây.
Không ăn uống được, liên tục ối kèm theo chóng mặt.
Đau bụng đột ngột, dữ dội và kéo dài.
Đau đầu và nhạy cảm với ánh sáng.
Tăng cân đột ngột cho thấy cơ thể bạn đang tích nước và có nguy cơ mắc tiền sản giật.
Hoa mắt. chóng mặt.
Tiểu đau, tiểu gắt cho thấy bạn có dấu hiệu nhiẽm trùng tiểu.
Cơ thể bị phù nhanh, nhất là các vùng tay, mắt cá và chân.

Đây là một số trường hợp cần đến bác sĩ để kiểm tra và theo dõi tình trạng sức khỏe thai kỳ. Ngoài ra, nếu có một số triệu chứng bất thường khác thường, liên hệ ngay với bác sĩ để hạn chế các tình trạng xấu cho thai nhi và mẹ.