NÃO ÚNG THỦY: NGUYÊN NHÂN VÀ ĐIỀU TRỊ

Cùng Medplus tìm hiểu các nguyên nhân và phương pháp điều trị não úng thủy bạn đọc nhé!

1. Não úng thủy là gì?

Não úng thủy (tên tiếng Anh là Hydrocephalus) được định nghĩa là một tình trạng bệnh lý của hệ thần kinh trung ương, là kết quả của sự gián đoạn, mất cân bằng giữa sự hình thành, lưu thông dòng chảy hoặc hấp thu dịch não-tủy. Nói cách khác, đó là tình trạng tích tụ quá nhiều dịch não tủy trong não thất do rối loạn các quá trình sản xuất, lưu thông và hấp thụ.

Não úng thủy là tình trạng các não thất to hơn bình thường do tăng tiết nhiều hay do hấp thụ ít hay do tắc nghẽn lưu thông của chất dịch. Sự dư thừa này làm cho đầu của trẻ ngày càng to dần và khiến nhu mô não bị tổn thương.

Não úng thủy có thể từ từ hay rất nhanh, có thể bẩm sinh, hay do di chứng của viêm màng não hay xuất huyết não. Đây là một trong những bệnh lý phức tạp ở trẻ em, nếu không được phát hiện và điều trị sớm thì bệnh có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm, ảnh hưởng đến sức khoẻ, sự phát triển bình thường của trẻ.

Não úng thủy xảy ra chủ yếu ở trẻ em và người lớn trên 60 tuổi, tuy nhiên những người trẻ hơn cũng có nguy cơ mắc bệnh này. Theo Viện Quốc gia về Rối loạn Thần kinh và Đột quỵ (NINDS), ước tính cứ 1.000 trẻ sinh ra thì có 1 đến 2 trẻ mắc tình trạng này.

2. Nguyên nhân não úng thủy là gì?

Não úng thủy không phải là một bệnh lý riêng biệt mà là hậu quả của nhiều nhóm bệnh lý khác nhau. Nguyên nhân não úng thủy khá đa dạng tuy nhiên đều cùng một cơ chế làm:

Giảm sự lưu thông của dịch não tủy trong não
Giảm khả năng hấp thu dịch não tủy của thể Pacchioni.
Trong một số ít trường hợp, não úng thủy được gây ra do sự tăng tiết dịch não thủy quá mức của đám rối mạch mạc trong hệ thống não thất, vượt quá khả năng tái hấp thu bình thường của các thể Pacchioni.

Não úng thủy ở trẻ em:

Tùy thuộc vào thời điểm xuất hiện bệnh mà có các nhóm nguyên nhân khác nhau:

Não úng thủy bẩm sinh: xuất hiện ngay từ khi trẻ còn nằm trong bào thai với nguyên nhân do các dị tật bẩm sinh gây ra. Một số bất thường có thể liệt kê như sau:

Giãn não thất: là tình trạng não thất có kích thước lớn hơn bình thường, gây rối loạn dòng chảy của dịch não tủy
Hẹp cống não: cống não là các cầu nối thông giữa các não thất. Khi cống não bị hẹp, dòng chảy của dịch não tủy cũng bị cản trở gây ứ đọng dịch não tủy.
Nang màng nhện: màng nhện là một tấm trong suốt bao phủ bề mặt não, có nhiều nang chứa dịch não tủy. Bất thường nang màng nhện có nghĩa là các túi nang ở lớp màng nhện phát triển bất thường gây thay đổi áp lực của dịch não tủy.
Nứt đốt sống: là một khuyết tật ống thần kinh. Dị tật bẩm sinh này bao gồm nhiều bất thường, trong đó có não úng thủy. Não úng thủy gây ra do nứt đốt sống là một trong những nguyên nhân hiếm hoi có thể di truyền.
Mẹ bị nhiễm trùng trong thai kỳ: Nguy cơ con bị não úng thủy bẩm sinh liên quan chặt chẽ với tỷ lệ mẹ bị nhiễm trùng trong thai kỳ bởi các tác nhân như sởi, rubella, Toxoplasmosis, Cytomegalovirus, các virus viêm gan, …

Não úng thủy ở người lớn:

Nguyên nhân gây nên bệnh cảnh não úng thủy ở người lớn tương tự với nguyên nhân của nhóm não úng thủy ở trẻ em xuất hiện sau khi sinh. Các nguyên nhân thường gặp bao gồm: xuất huyết não, chấn thương đầu do tai nạn giao thông, nhiễm trùng hệ thần kinh như viêm não, viêm màng não, u não, u màng não, đặc biệt u hố sọ sau diễn tiến não úng thủy nhanh.

3. Triệu chứng não úng thủy là gì?

Các triệu chứng bao gồm:

Đầu bé sưng bất thường: Đây là dấu hiệu đầu tiên và sớm nhất. Đường kính của đầu tăng theo từng ngày. Sọ sẽ mở rộng, căng phồng, mềm, có thể cảm nhận được khi sờ vào đầu. Ngoài ra, tình trạng này có thể khiến đầu bé trở nên hơi kỳ quặc và bất thường so với kích thước cơ thể.
Tách xương sọ: Bạn có thể thấy các vết nứt xuất hiện ở các phần khác nhau. Đây là những đường nối xương sọ nằm bên dưới da.
Mắt bé nhìn lệch xuống: Bé luôn nhìn xuống mà không di chuyển mắt nhiều.
Chán ăn và nôn: Bé sẽ không chịu ăn uống. Nôn mửa trở nên phổ biến.
Khó chịu và động kinh: Trẻ sơ sinh trở nên tức giận và thường xuyên bị động kinh.

4. Điều trị não úng thủy

Cách duy nhất để điều trị bệnh này là phẫu thuật. Không có thuốc nào có thể chữa được bệnh này. Bác sĩ sẽ chỉ định một số loại phẫu thuật sau:

Phẫu thuật cấy ống shunt: Đây là phương pháp điều trị phổ biến nhất cho trẻ sơ sinh bị tràn dịch màng não. Bác sĩ sẽ dùng một ống dài, giống như ống thông, được làm từ silicone đặt vào bên trong não thất nơi dịch não tủy tích tụ. Ống thông này sẽ chuyển hướng dịch não tủy ra khỏi não. Khoang cơ thể để chuyển dịch dư thừa thường là khoang phúc mạc.
- Ngoài ra, bác sĩ cũng sẽ gắn 1 chiếc van tại một điểm gần não thất. Chiếc van này sẽ điều khiển dòng chảy và áp lực của dịch não tủy thoát ra khỏi não thất. Không những vậy, nó còn có tác dụng ngăn ngừa dòng chảy ngược của dịch não tủy vào não thất khi bệnh nhân thay đổi vị trí.
Nội soi phá sàn não thất 3: Bác sĩ sẽ rạch 1 đường ở não thất và chèn một máy dò để nhìn vào bên trong hệ thống não thất. Điều này cho phép các bác sĩ tạo ra 1 con đường mới cho dòng chảy dịch não tủy. Phương pháp này ít gây đau đớn nhưng ít hiệu quả với trẻ sơ sinh.

Tìm hiểu từ nguồn : Verywell Health

Như vậy, Medplus đã cung cấp cho bạn đọc đầy đủ thông tin về não úng thủy, hy vọng bài viết sẽ hỗ trợ cho bạn được nhiều trong đời sống và hạnh phúc gia đình

Bên cạnh đó, Medplus cũng cung cấp đến bạn đọc một số thông tin liên quan đến sức khỏe: