CÁC BỆNH VỀ TUYẾN TỤY NGUY HIỂM

Tụy là một cơ quan hình lá, nằm sau phúc mạc, phía trước cột sống, giữa tá tràng và lách, nằm sau dạ dày, phía trước các mạch máu lớn. Tuyến tụy gồm có 3 phần: đầu, eo, thân và đuôi tụy. Tuyến tụy dài khoảng 16 – 20cm, cao 4 – 5cm và dày 2 – 3cm.

Tụy có chức năng nội tiết (tiết ra hormone insulin, glucagon, somatostatin, …) và chức năng ngoại tiết (tiết ra các enzyme tiêu hóa). Các enzyme tiêu hóa và hormone được sản xuất từ tuyến tụy sẽ đi từ tuyến tụy tới tá tràng (phần đầu tiên của ruột non) thông qua ống tụy. Phần tuyến tụy sản xuất hormone được gọi là tuyến tụy nội tiết và phần sản xuất enzyme tiêu hóa được gọi là tuyến tụy ngoại tiết.

Viêm tụy

Viêm tụy là một bệnh trong đó tụy bị viêm. Tổn thương tụy xảy ra khi các enzyme tiêu hóa được kích hoạt trước khi chúng được giải phóng vào ruột non và bắt đầu tấn công tuyến tụy.

Viêm tụy cấp: là một cuộc tấn công bất ngờ gây viêm tụy và thường liên quan đến đau bụng trên nghiêm trọng. Cơn đau có thể nghiêm trọng và kéo dài vài ngày. Các triệu chứng khác của viêm tụy cấp bao gồm buồn nôn, nôn, tiêu chảy, đầy hơi và sốt.

Nguyên nhân phổ biến nhất của viêm tụy cấp là sỏi mật. Các nguyên nhân khác bao gồm tiêu thụ rượu mãn tính, điều kiện di truyền, chấn thương, thuốc men, nhiễm trùng, bất thường điện giải, nồng độ lipid cao, bất thường nội tiết tố, hoặc các nguyên nhân chưa biết khác.

Việc điều trị nội khoa: nhịn ăn, bù dịch tích cực, giảm đau, … cho thấy kết quả tốt. Hầu hết bệnh nhân bị viêm tụy cấp đều hồi phục hoàn toàn.

Viêm tụy mạn: Viêm tụy mãn tính là tình trạng viêm tụy kéo dài, là rối loạn tiến triển liên quan đến sự phá hủy tuyến tụy.

Bệnh phổ biến hơn ở nam giới và thường phát triển ở những người từ 30 đến 40 tuổi. Ban đầu, viêm tụy mãn tính có thể bị nhầm lẫn với viêm tụy cấp vì các triệu chứng tương tự nhau. Các triệu chứng phổ biến nhất là đau bụng trên và tiêu chảy. Khi bệnh trở nên mãn tính hơn, bệnh nhân có thể bị suy dinh dưỡng và sụt cân. Nếu tuyến tụy bị phá hủy trong giai đoạn sau của bệnh, bệnh nhân có thể bị đái tháo đường.

Nó thường xảy ra sau một đợt viêm tụy cấp. Rượu cũng là một nguyên nhân lớn khác. Tổn thương tuyến tụy do sử dụng rượu nặng có thể không gây ra triệu chứng trong nhiều năm, nhưng sau đó người bệnh có thể đột nhiên xuất hiện các triệu chứng viêm tụy nặng. Nguyên nhân bổ sung bao gồm xơ nang và các rối loạn di truyền khác của tuyến tụy.

Việc điều trị viêm tụy mãn tính phụ thuộc vào các triệu chứng. Hầu hết các trị liệu cơ bản là quản lý đau và hỗ trợ dinh dưỡng. Bổ sung enzyme tuyến tụy bằng miệng được sử dụng để hỗ trợ tiêu hóa thức ăn. Bệnh nhân mắc bệnh tiểu đường cần insulin để kiểm soát lượng đường trong máu. Việc tránh uống rượu là trung tâm của trị liệu.

Cách phòng ngừa viêm tụy:

• Hạn chế uống rượu, bia;
• Phát hiện và điều trị sỏi mật, sỏi tụy;
• Bệnh nhân tăng triglyceride cần điều trị thường xuyên, kiểm soát chế độ ăn một cách hợp lý.

Ung thư tụy

Ung thư tụy là loại ung thư hình thành tại một số tế bào của tuyến tụy. Có tới 95% bệnh nhân mắc ung thư tuyến tụy xuất phát từ tuyến tụy ngoại tiết. Các khối u cũng có thể hình thành trong tuyến tụy nội tiết nhưng khá ít gặp và thường là lành tính.

Nguyên nhân gây bệnh

• Yếu tố di truyền: Có bằng chứng cho thấy ung thư tụy có liên quan tới yếu tố gia đình. Những thay đổi di truyền khác xảy ra do tiếp xúc với tác nhân môi trường, ví dụ, thuốc lá.
• Độc tố môi trường: Những chất có thể làm tăng nguy cơ ung thư tụy bao gồm một số: thuốc trừ sâu, thuốc nhuộm, hóa chất sử dụng trong luyện kim, … Khi cơ thể tiếp xúc với chất gây ung thư, các gốc tự do hình thành. Những tế bào này làm hỏng và ảnh hưởng đến khả năng hoạt động bình thường của chúng. Kết quả có thể là sự tăng trưởng ung thư.
• Các yếu tố y tế khác:
  • Tuổi là một yếu tố nguy cơ quan trọng, đặc biệt là sau 60 tuổi.
  • Xơ gan, viêm gan, …
  • Viêm dạ dày với vi khuẩn Helicobacter pylori (H. pylori)
  • Đái tháo đường
  • Viêm tụy mãn tính
  • Hút thuốc lá hoặc tiếp xúc với khói thuốc lá
  • Thừa cân
  • Chế độ ăn nhiều thịt đỏ và chất béo và ít rau quả
  • Uống rượu lâu dài và nặng, có thể dẫn đến viêm tụy mãn tính, một yếu tố nguy cơ gây ung thư tuyến tụy.