Người tự kỷ giao tiếp như thế nào?

Những người mắc chứng rối loạn phổ tự kỷ (ASD) có thể có một loạt các khả năng giao tiếp. Một số có thể hoàn toàn không nói được, một số có thể hạn chế khả năng nói hữu ích và một số có thể nói trôi chảy và dễ hiểu. Hãy cùng medplus tìm hiểu cách mà người tự kỷ giao tiếp với mọi người nhé!

Khi khả năng ngôn từ của một người bị hạn chế hoặc không điển hình, điều đó có thể gây khó khăn cho việc giao tiếp — diễn đạt ý tưởng một cách thích hợp để người khác hiểu họ. Những thách thức với việc sử dụng ngôn ngữ và khó giao tiếp là những triệu chứng đặc trưng của ASD và thường đi đôi với nhau.

Ở mức độ lớn hơn hoặc thấp hơn (phần lớn phụ thuộc vào mức độ tự kỷ mà chúng đã được chẩn đoán), trẻ em có thể cải thiện kỹ năng giao tiếp và lời nói của mình bằng các liệu pháp được thiết kế để giải quyết những thách thức này.

1. Lời nói và ngôn ngữ trong chứng tự kỷ

Các đặc điểm chung về lời nói và ngôn ngữ của người mắc ASD bao gồm:

Ngữ điệu cao hoặc không có ngữ điệu: Một số người mắc chứng ASD có giọng cao hoặc theo vần điệu hoặc có thể nghe đều đều và “giống như rô-bốt.”
Đọc thuộc lòng: Không hiếm trường hợp người tự kỷ đọc từng từ trong phim, hoặc nói liên tục về một chủ đề yêu thích mà không liên quan đến cuộc trò chuyện đang diễn ra.
Thiếu khả năng hiểu tiếng lóng hoặc “tiếng nói trẻ con”
Lặp lại: Thông thường, người mắc chứng ASD lặp đi lặp lại cùng một cụm từ. Ví dụ, đếm lặp đi lặp lại từ một đến năm hoặc đặt câu hỏi đã biết câu trả lời.
Nhại lại: Nhại lại xảy ra khi họ lặp lại những gì ai đó vừa nói hoặc hỏi. Ví dụ, nếu ai đó hỏi “bạn có muốn ăn nhẹ không?” họ sẽ trả lời là “bạn có muốn ăn nhẹ không?” Hoặc họ có thể phát triển các “cụm từ có sẵn” mà họ sử dụng trong các tình huống khác nhau.
Phát triển ngôn ngữ và lời nói không đồng đều: Một người mắc chứng ASD hoạt động cao hơn (trước đây được gọi là hội chứng Asperger, và bây giờ là ASD cấp độ 1) có thể phát triển vốn từ vựng mạnh hoặc trở thành người biết đọc sớm, nhưng thường chỉ liên quan đến một sở thích cụ thể.

Khi người mắc chứng ASD không có khả năng phản ứng khi người khác nói chuyện với họ, hoặc với tên riêng của chúng, chúng đôi khi bị nhầm tưởng là có vấn đề về thính giác.

2. Các vấn đề về giao tiếp

Kỹ năng ngôn từ chỉ là một khía cạnh của giao tiếp hiệu quả. Ngôn ngữ cơ thể — chẳng hạn như cử chỉ tay, tư thế cơ thể và giao tiếp bằng mắt — truyền đạt cho người khác biết ai đó đang nói đùa hay đang nghiêm túc, chẳng hạn như đang tức giận hay hạnh phúc.

Tất cả các kỹ năng liên quan đến giao tiếp xã hội đều giả định sự hiểu biết về các kỳ vọng xã hội phức tạp, cùng với khả năng tự điều chỉnh dựa trên sự hiểu biết đó. Những người mắc chứng tự kỷ thường thiếu những khả năng đó.

Đôi khi những người mắc chứng tự kỷ chức năng cao cảm thấy thất vọng khi nỗ lực giao tiếp của họ gặp phải những cái nhìn chằm chằm hoặc tiếng cười trống rỗng; họ cũng có thể bị nhầm là thô lỗ. Điều này là do:

Thiếu hiểu biết về các cử chỉ thể chất: Trẻ em mắc chứng ASD thường không thể hiểu ý nghĩa của những gì chúng đang nói thông qua cử chỉ, chẳng hạn như chỉ vào một đồ vật hoặc sử dụng nét mặt.
Không có khả năng sử dụng đúng loại lời nói vào đúng thời điểm: Giao tiếp cũng đòi hỏi bạn phải hiểu rõ loại lời nói nào phù hợp trong một tình huống cụ thể (được gọi là lời nói thực dụng). Ví dụ, sử dụng một giọng nói lớn trong một đám tang có thể được hiểu là thiếu tôn trọng, trong khi bài phát biểu rất trang trọng ở trường có thể được đọc là “mọt sách”. Sử dụng kiểu nói thích hợp bao gồm sự hiểu biết về các thành ngữ, tiếng lóng và khả năng điều chỉnh âm điệu, âm lượng và giọng điệu (lên và xuống của giọng nói).
Khó giao tiếp bằng mắt
Không có khả năng nhìn nhận quan điểm của người khác. Việc không thể đặt bản thân mình vào vị trí của người khác thường được coi là thiếu “lý thuyết của tâm trí”.

3. Giải quyết Kỹ năng Nói và Giao tiếp

Nhiều người tự kỷ có thể bù đắp những thiếu hụt trong giao tiếp xã hội bằng cách học các quy tắc và kỹ thuật để tương tác xã hội tốt hơn. Hầu hết trẻ em (và một số người lớn) tham gia vào các chương trình điều trị nhằm mục đích cải thiện giao tiếp xã hội thông qua sự kết hợp của liệu pháp ngôn ngữ và liệu pháp kỹ năng xã hội.

Liệu pháp ngôn ngữ nói không chỉ tập trung vào cách phát âm chính xác mà còn tập trung vào ngữ điệu, cuộc trò chuyện qua lại và các khía cạnh khác của lối nói thực dụng. Liệu pháp kỹ năng xã hội có thể bao gồm các bài tập đóng vai và các hoạt động nhóm yêu cầu thực hành các kỹ năng hợp tác, chia sẻ và liên quan.

Người tự kỷ nặng (hoặc mức độ 3) không bao giờ có thể phát triển kỹ năng nói và ngôn ngữ bằng miệng, trong trường hợp đó, mục tiêu điều trị liên quan đến việc học cách giao tiếp bằng cử chỉ (chẳng hạn như ngôn ngữ ký hiệu) hoặc bằng hệ thống ký hiệu trong đó hình ảnh được sử dụng để truyền đạt suy nghĩ .

Nguồn: Speech and Communication in Autism

Mời bạn đọc xem thêm một số bài viết mới nhất: